
Microsoft Copilot in de jeugdzorg:
Hoe Jeugdbescherming west Microsoft Copilot als digitale assistent omarmt.
Bij Jeugdbescherming west draait alles om veilig opgroeien. Zo’n 500 medewerkers begeleiden kinderen, jongeren en gezinnen op momenten waarop veiligheid (tijdelijk) niet vanzelfsprekend is. Dat is werk waarin elke beslissing zorgvuldig moet worden genomen en waarin woorden veel gewicht hebben. Een verslag moet kloppen, een boodschap moet begrijpelijk zijn en informatie moet op de juiste plek terechtkomen. Tegelijkertijd groeit de hoeveelheid administratie en informatie. Precies daarom ontstond de vraag: kan AI helpen om medewerkers slimmer te ondersteunen, zonder de zorgvuldigheid en verantwoordelijkheid van het werk uit het oog te verliezen? Voor Nelleke Huizing-Fokker, Projectleider ICT bij Jeugdbescherming west, kwam die vraag op een logisch moment. Samen met haar collega’s zag ze dat AI een steeds grotere rol begon in te nemen en er vragen vanuit de organisatie kwamen om de mogelijkheden van AI te benutten. “Medewerkers experimenteerden al met AI-tools en de ontwikkelingen volgden elkaar snel op. Het was duidelijk dat we met AI aan de slag moesten,” vertelt Nelleke. “We zagen dat het op ons afkwam: een rijdende trein waar we de halte niet van wilden missen. De vraag was alleen: hoe gaan we hier goed op anticiperen, hoe nemen we medewerkers mee en hoe houden we het veilig en beheersbaar, waarbij technologie ondersteunend is en het gezin en het professionele oordeel van de medewerker centraal blijven staan? Daarvoor hebben we de hulp van e-office ingeschakeld.”
De eerste stap was klein en overzichtelijk: een verkennende workshop met de afdeling ICT. “Samen met e-office verkenden we wat Microsoft 365 Copilot voor Jeugdbescherming west zou kunnen betekenen”, vertelt Nelleke. “Niet door meteen de techniek in te duiken, maar door te kijken naar herkenbare situaties uit het werk. Wat kost veel tijd? Waar zit herhaling? En waar zou een slimme assistent echt verschil kunnen maken?” Al snel werd duidelijk dat er serieuze kansen waren voor Copilot binnen Jeugdbescherming west. Daarom volgde een sessie met medewerkers uit de bredere organisatie, van ondersteunende diensten tot collega’s uit het primaire proces. “Dat was heel leuk en waardevol, want we hadden echt een goede afspiegeling van medewerkers bij elkaar gebracht,” zegt Nelleke. “Zo werden vanuit meerdere invalshoeken de mogelijkheden van AI voor verschillende werkzaamheden afgewogen. Al gauw merkten we dat mensen heel verwachtingsvol waren: als dát toch eens zou kunnen, dan zou dat echt mooi zijn. Soms bleek het dan ook zelfs al te kunnen! Dat was de doorslaggevende reden om te zeggen: we gaan hiermee verder.”
“We wilden op de rijdende trein springen en niet de halte missen.”

Als vervolg op de workshops werd gestart met een pilot: “Het was tijd om het gewoon te gaan proberen”, vertelt Nelleke. Samen met e-office startte Jeugdbescherming west een pilot met ongeveer 40 medewerkers, verdeeld over vier groepen. De gekozen scenario’s waren bewust praktisch: herschrijven en genereren, informatie verzamelen, notuleren en samenvatten, en prioriteren. “We wilden het beheersbaar houden,” legt Nelleke uit. “Met gemiddeld tien mensen per groep konden medewerkers met en van elkaar leren.”
Waar Copilot écht kan helpen
In de pilot kwamen al snel voorbeelden boven water die voor veel medewerkers herkenbaar waren. Een tekst net wat begrijpelijker maken. Een eerste opzet voor een communicatieplan. Een overleg samenvatten. Een grote stapel documenten doorzoeken. Geen spectaculaire werkzaamheden, maar precies de kleine en grote klussen die op een werkdag veel tijd kunnen opslokken. “We hebben bijvoorbeeld veel te maken met juridisch taalgebruik en moeilijke vaktermen die voor cliënten niet altijd makkelijk zijn,” vertelt Nelleke. “Dan kan Copilot echt helpen om te hertalen naar eenvoudiger te begrijpen taal. Zo kan informatie duidelijker en toegankelijker worden voor gezinnen, terwijl de jeugdbeschermer verantwoordelijk blijft voor een juiste en passende formulering Dat scheelt onze collega’s enorm veel werk.” Ook bij dossiervorming en voorbereiding ziet Jeugdbescherming west kansen. “Het doorzoeken van documenten of het maken van een tijdlijn van gebeurtenissen in het leven van een jeugdige is ontzettend tijdrovend, maar daar kan Copilot ondersteunen door informatie overzichtelijk te ordenen. Ook het transcriberen en samenvatten van overleggen biedt kansen. Niet om het denkwerk over te nemen, maar om medewerkers na afloop van een gesprek sneller op weg te helpen met openstaande actiepunten of een opzet van een gespreksverslag.”
Wat begon met 40 pilotdeelnemers groeide stap voor stap verder. Omdat Jeugdbescherming west meer licenties beschikbaar had dan aanvankelijk nodig was, konden ook andere nieuwsgierige collega’s aansluiten. “Zij kregen natuurlijk niet zomaar een licentie toegewezen. Het is superbelangrijk om de juiste begeleiding te bieden”, vertelt Nelleke. Een informatiepakket, startwebinars vanuit e-office en een Teams-omgeving vol tips, voorbeelden en materialen helpen nieuwe Microsoft Copilot gebruikers op weg. “Het opschalen naar meer licenties verliep heel natuurlijk,” vertelt Nelleke. “Het werkt toch als een olievlek: mensen horen van collega’s wat ze doen met Copilot en hoe het hen helpt in hun dagelijks werk en denken: dat wil ik ook!” Inmiddels beschikt Jeugdbescherming west over 200 Copilot-licenties, waarvan er in september 2026 volgens Nelleke ongeveer 170 zijn uitgegeven.
Ik kan ‘m niet missen!
Natuurlijk was niet iedereen vanaf dag één verkocht. “Sommige medewerkers moesten echt wel even wennen aan het samenwerken met een digitale assistent. Maar al met al groeide het enthousiasme en we zien dat Copilot echt goed gebruikt wordt,” zegt Nelleke. Lachend vult ze aan: “Sommige licenties lijken soms even niet gebruikt te worden, maar als ik die mensen dan benader, hoor ik vaak: ik ben op vakantie geweest of ik had even geen passend werk, maar haal hem alsjeblieft niet weg, want ik kan ‘m niet missen!”
Die groei vraagt wel om goede begeleiding. Want juist in een organisatie die werkt met gevoelige informatie, zoals de jeugdbescherming, is het belangrijk dat medewerkers niet alleen weten wát Copilot kan, maar ook hoe je dat veilig doet en wat je er juist níet mee doet. “Adoptie is hier geen bijzaak, maar een voorwaarde om AI verantwoord te gebruiken”, aldus Nelleke. Daarom koos Jeugdbescherming west voor een e-learning AI-geletterdheid van e-office. “Deze e-learning is opgenomen het LMS van onze organisatie en is vanaf 2026 verplicht voor alle medewerkers en helpt collega’s om kansen en risico’s van AI te herkennen, zodat zij bewuste keuzes maken bij het werken met Copilot. Nieuwe collega’s krijgen de module aangeboden tussen hun verplichte trainingen en bestaande collega’s moeten hem dit jaar ook verplicht volgen. Wie nu een Copilot-licentie aanvraagt, moet eerst de e-learning AI-geletterdheid hebben gevolgd. We schrijven managers ook actief aan met de boodschap: zorg dat je team hierin is geschoold. Het goed en verantwoord omgaan met AI is ontzettend belangrijk”, zegt Nelleke. Zo maakt Jeugdbescherming west AI niet alleen beschikbaar, maar zorgt de organisatie er ook voor dat medewerkers begrijpen hoe ze er verstandig mee omgaan.
“Adoptie is hier geen bijzaak, maar een voorwaarde om AI verantwoord te gebruiken.”
De ontwikkelingen rondom AI gaan razendsnel. Dat merkt Nelleke ook binnen Jeugdbescherming west. Nieuwe mogelijkheden volgen elkaar in hoog tempo op, terwijl medewerkers nog aan het ontdekken zijn wat AI precies is, wat je ermee kunt en hoe je het op een goede manier inzet. “De ontwikkeling gaat soms sneller dan mensen kunnen bijhouden,” zegt ze. “Je ziet dat je aan het begin soms nog moet uitleggen wat een prompt is, hoe je een vraag stelt en waarom de kwaliteit van je input zo belangrijk is. Maar als je die informatie op een begrijpelijke manier brengt, dan zie je ook dat mensen er snel gevoel bij krijgen en mee uit de voeten kunnen. Dan wordt AI ineens minder groot en spannend, en vooral iets waarmee je praktisch aan de slag kunt.”

Je data op orde
Een belangrijke les uit het traject: Copilot werkt alleen goed als de informatie waarop je het loslaat ook klopt. Daar had Jeugdbescherming west gelukkig al stappen in gezet. Voorafgaand aan de Copilot-uitrol werkte de organisatie aan gegevensopslag en datakwaliteit, waardoor documenten beter vindbaar zijn en medewerkers bewuster omgaan met waar informatie wordt opgeslagen. “Dat maakt het verschil”, merkt Nelleke, “want als gegevens versnipperd, verouderd of verkeerd opgeslagen zijn, wordt het voor medewerkers lastig om Copilot goed te gebruiken. Zorg dus dat je data op orde is. Je kunt pas verantwoord met AI werken als je weet waar je informatie staat, wie erbij kan en of die informatie nog klopt.”
“Dan wordt AI ineens minder groot en spannend, en vooral iets waarmee je praktisch aan de slag kunt.”
Bestaande afspraken over privacy, informatiebeveiliging en professioneel handelen vormden het uitgangspunt tijdens de pilot. De praktijkervaringen worden nu vertaald naar aanvullend en concreter AI-beleid. “Nu het aantal gebruikers groeit en Copilot steeds meer onderdeel wordt van het dagelijkse werk, is het moment aangebroken om de ervaringen te vertalen naar nog duidelijkere afspraken. Niet om enthousiasme af te remmen, maar juist om houvast te bieden. Wat mag wel en niet? Welke informatie gebruik je wel of juist niet in Copilot?”, vertelt Nelleke. Diezelfde zorgvuldigheid neemt Jeugdbescherming west mee in de volgende stap: de inzet van agents, bijvoorbeeld voor het ondersteunen bij het invullen van een formulier ‘verzoek tot onderzoek’ op basis van een aantal documenten. Ook hierbij blijven collega’s verantwoordelijk voor de beoordeling, inhoud en uiteindelijke besluitvorming.

Nelleke | Jeugdbescherming West
Langdurige samenwerking
De samenwerking met e-office heeft Nelleke als prettig en laagdrempelig ervaren. Niet als een traject waarin een externe partij even kwam vertellen hoe het moest, maar als een samenwerking waarin echt werd meegedacht met de organisatie, de mensen en de gevoeligheid van het werk. “We hebben e-office binnen de hele organisatie ervaren als een enorm prettige samenwerkingspartner,” vertelt ze. “Op het moment dat je een vraag hebt, wordt er altijd snel en goed inhoudelijk gereageerd.” Juist die combinatie van bereikbaarheid, kennis en praktische ondersteuning maakte volgens Nelleke het verschil. “Van de eerste verkenning en de pilot tot de webinars, de e-learning en de vervolgstappen rondom beleid en agents: e-office bleef dichtbij, zonder het groter of ingewikkelder te maken dan nodig.”
Voor Jeugdbescherming west is de reis met AI daarmee zeker nog niet klaar. Integendeel: de organisatie blijft inzetten op het verder uitrollen van AI, steeds met dezelfde zorgvuldige balans tussen ontdekken, begeleiden en verantwoord gebruiken. Nelleke zal die volgende fase zelf niet meer van dichtbij meemaken zoals ze dat de afgelopen jaren heeft gedaan. “Na twintig jaar bij Jeugdbescherming west begin ik volgende maand aan een nieuwe uitdaging. Maar de jeugdbescherming, en zeker ook de digitalisering daarvan, blijf ik een warm hart toedragen. Ik ben heel benieuwd hoe dit zich verder ontwikkelt,” zegt ze. “En één ding is zeker: met de stappen die nu zijn gezet, heeft Jeugdbescherming west een stevige basis gelegd om AI op een praktische, veilige en mensgerichte manier verder te brengen in de organisatie.”


